Wet kwaliteitsborging voor het bouwen
Wat is de Wkb?
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is op 1 januari 2024 in werking getreden en verplicht aannemers om bij oplevering van een bouwwerk aan te tonen dat het voldoet aan het Bouwbesluit. Het doel van deze wet is om de bouwkwaliteit te verbeteren en de aansprakelijkheid van de aannemer duidelijker te regelen. Voor gevolgklasse 1 (zoals grondgebonden nieuwbouwwoningen) is het verplicht om een onafhankelijke kwaliteitsborger in te schakelen en een dossier bevoegd gezag aan te leveren. De Wkb geldt bij de aanvraag van een vergunning voor nieuwbouw en verbouwingen, en vereist een aantoonbaar traject van ontwerpcontrole, uitvoeringscontrole en dossiervorming. Building Consultants ondersteunt bij het volledige Wkb-traject: van risicoanalyse tot dossieropbouw en afmelding. Wij zorgen voor heldere communicatie, praktische begeleiding en een compleet dossier – afgestemd op jouw project.
Voor wie?
Aannemers
Aannemers die Wkb plichtige projecten uitvoeren
Projectontwikkelaars
Projectontwikkelaars die willen uitbesteden
Architecten & adviseurs
Architecten of bouwkundig adviseurs die ondersteuning zoeken bij dossieropbouw
Woningcorporaties
Woningcorporaties met bouwverantwoordelijkheid
Onze werkwijze
Intake & analyse
We bekijken of jouw project Wkb-plichtig is, bepalen de gevolgklasse en maken een helder plan van aanpak.
Voorbereiding
We stemmen af met de kwaliteitsborger, kiezen het juiste instrument (bijv. KiK of TIS) en richten het digitale dossier in.
Begeleiding
We begeleiden het hele traject, zorgen voor vastlegging van bewijslast en houden het dossier compleet.
Oplevering & afmelding
We leveren een volledig dossier bevoegd gezag én consumentendossier aan. Alles tijdig, correct en volgens de wet.
Doel van de Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb)
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is ontwikkeld om de kwaliteit van bouwwerken in Nederland te verbeteren en de transparantie en aansprakelijkheid in de bouwsector te vergroten. Met de invoering van de Wkb wordt de verantwoordelijkheid voor de bouwkwaliteit verlegd van gemeentelijke toetsing naar onafhankelijke kwaliteitsborgers. Hierdoor wordt het toezicht op de bouwtechnische kwaliteit direct uitgevoerd tijdens de bouwfase en niet alleen op basis van bouwtekeningen vooraf. De WKB maakt gebruik van de BRL 5019 als norm.
De Wkb heeft als hoofddoel
- Het verhogen van de bouwkwaliteit door bouwprojecten continu te monitoren.
- Het versterken van de positie van opdrachtgevers, zodat zij beter beschermd zijn tegen bouwfouten.
- Het verbeteren van de naleving van bouwvoorschriften en technische normen, waardoor de kwaliteit van bouwwerken gewaarborgd blijft.
Gefaseerde invoering van de Wkb
De invoering van de Wkb gebeurt gefaseerd, zodat betrokken partijen zoals gemeenten, aannemers en kwaliteitsborgers tijd krijgen om zich aan te passen aan het nieuwe stelsel.
Gevolgklasse 1: Vanaf 1 januari 2024 geldt de Wkb voor bouwwerken in gevolgklasse 1. Dit omvat bouwwerken met een laag risicoprofiel, zoals eengezinswoningen en kleinere bedrijfsgebouwen. Deze fase stelt aannemers in staat om ervaring op te doen met de kwaliteitsborging voordat complexere bouwwerken worden toegevoegd.
Latere fases: Op basis van een evaluatie, die binnen drie jaar na de invoering plaatsvindt, kan de Wkb verder uitgebreid worden naar gevolgklasse 2 (gebouwen zoals scholen en bibliotheken) en gevolgklasse 3 (zoals ziekenhuizen en voetbalstadions).
Het gefaseerde model zorgt voor een stapsgewijze verhoging van de bouwkwaliteit en versterkt de bouwpraktijk.
Aansprakelijkheid van de aannemer en versterkte positie van de opdrachtgever
- Aansprakelijkheid na oplevering De aannemer blijft aansprakelijk voor gebreken die binnen de afgesproken termijn na oplevering zichtbaar worden. Dit geldt ook voor verborgen gebreken, tenzij hij kan aantonen dat deze niet voorzienbaar waren.
- Informatieplicht De aannemer moet de opdrachtgever tijdig en volledig informeren over de technische en financiële aspecten van het project.
- Waarschuwingsplicht De aannemer heeft de plicht om de opdrachtgever te waarschuwen bij technische tekortkomingen of fouten in het ontwerp, zodat de opdrachtgever tijdig kan bijsturen.
Overgangsrecht bij bestaande bouwvergunningen
De Wkb kent een overgangsregeling voor projecten waarvoor vóór 1 januari 2024 een vergunning is aangevraagd. Voor deze lopende aanvragen blijft het oude stelsel van kracht, waardoor de regels van de Wkb nog niet gelden.
- Onherroepelijke vergunningen
Vergunningen die al onherroepelijk zijn, kunnen in principe niet meer worden aangepast onder de Wkb. Alleen wanneer een plan wordt gewijzigd, gelden de nieuwe regels – en dan uitsluitend voor de gewijzigde onderdelen. Constructiewijzigingen tijdens de bouw
Wanneer tijdens de bouw ingrijpende constructiewijzigingen plaatsvinden, beschouwt men deze als nieuwe bouwactiviteiten onder de Wkb. De kwaliteit moet dan voldoen aan de nieuwe richtlijnen.
Deze maatregelen vergroten de transparantie en stimuleren aannemers om zorgvuldig te werken tijdens het bouwproces.
Aannemingsovereenkomst en het stelsel van kwaliteitsborging
De Wkb vraagt niet altijd een aannemingsovereenkomst, maar de gevolgklasse van het bouwwerk bepaalt of de wet van toepassing is. De wet introduceert nieuwe regels binnen de aannemingsovereenkomst om bouwkwaliteit beter te waarborgen:
- Burgerlijk Wetboek
Het BW bevat vernieuwde bepalingen die gelden voor alle bouwactiviteiten met een aannemingsovereenkomst. - Kwaliteitsborger
Voor bouwwerken in gevolgklasse 1 is een kwaliteitsborger verplicht, ongeacht of het project vergunningplichtig is. - Zelfbouwers
Ook particuliere zelfbouwers moeten een kwaliteitsborger inschakelen, bijvoorbeeld bij de bouw van een eigen woning.
Deze maatregelen vergroten de transparantie en stimuleren aannemers om zorgvuldig te werken tijdens het bouwproces.
Bouwveiligheidsplan en de Wkb
Onder de Omgevingswet en de Wkb gelden strengere veiligheidseisen. Elk bouwproject met risico’s moet een bouwveiligheidsplan opstellen. Dit plan bevat onder meer een risicomatrix die inzicht geeft in de veiligheidsrisico’s voor medewerkers en omwonenden.
- Veiligheidscoördinator
De veiligheidscoördinator ziet toe op naleving van het veiligheidsplan en beschermt de omgeving. Deze functie is gescheiden van die van kwaliteitsborger, die onafhankelijk moet blijven bij het bewaken van de bouwkwaliteit. - Rol van de initiatiefnemer
De initiatiefnemer blijft verantwoordelijk voor het naleven van veiligheidsmaatregelen en het aanleveren van de juiste gegevens voor een veilige uitvoering.
Deze maatregelen vergroten de transparantie en stimuleren aannemers om zorgvuldig te werken tijdens het bouwproces.
Relatie tussen de Wkb en het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl)
De Wkb werkt nauw samen met het Besluit bouwwerken leefomgeving (Bbl), dat aanvullende bouwtechnische eisen bevat. Het Bbl regelt de kwaliteitsborging tijdens de bouw en stelt duidelijke technische voorschriften.
- Minder toetsing vooraf
De nadruk verschuift van uitgebreide toetsing vóór de bouw naar daadwerkelijke controle tijdens het bouwproces. - Rol van de kwaliteitsborger
De kwaliteitsborger bewaakt de naleving van de technische bouwvoorschriften en legt dit vast bij de gereedmelding.
Deze maatregelen vergroten de transparantie en stimuleren aannemers om zorgvuldig te werken tijdens het bouwproces.
Categorieën van bouwactiviteiten
De Wkb verdeelt bouwactiviteiten in drie categorieën, afhankelijk van de vergunning- en meldingsvereisten:
- Vergunningplichtige activiteiten
Complexe bouwwerken of bouwwerken met hogere risico’s, zoals gebouwen in gevolgklasse 2 en 3. - Meldingsplichtige activiteiten
Bouwwerken in gevolgklasse 1, zoals eengezinswoningen, waarvoor een bouwmelding verplicht is. Vergunningvrije of meldingsvrije activiteiten
Kleine bouwwerken zoals schuttingen of bijgebouwen, die geen melding of vergunning vereisen.
Deze maatregelen vergroten de transparantie en stimuleren aannemers om zorgvuldig te werken tijdens het bouwproces.
Werkwijze voor meldingsplichtige technische bouwactiviteiten
Voor meldingsplichtige projecten moet de initiatiefnemer vooraf een bouwmelding doen bij de gemeente. Deze verplichting geldt vooral voor bouwwerken in gevolgklasse 1.
- Startmelding en gereedmelding
De initiatiefnemer dient vóór de start een bouwmelding in en doet na oplevering een gereedmelding. De kwaliteitsborger bevestigt vervolgens dat het bouwwerk voldoet aan de eisen. - Rol van het bevoegd gezag
De gemeente controleert de meldingen en ziet erop toe dat de bouwmelding correct wordt afgehandeld.
Deze maatregelen vergroten de transparantie en stimuleren aannemers om zorgvuldig te werken tijdens het bouwproces.
Veelgestelde vragen
Wanneer is Wkb van toepassing
De Wet kwaliteitsborging voor het bouwen (Wkb) is sinds 1 januari 2024 van kracht voor gevolgklasse 1. Dit zijn in de praktijk vooral grondgebonden nieuwbouwwoningen en kleinere verbouwingen. De Wkb geldt alleen bij vergunningplichtige bouwwerken.
Is kwaliteitsborging verplicht bij kleine verbouwingen?
Alleen als het om een vergunningplichtige verbouwing gaat binnen gevolgklasse 1. Denk bijvoorbeeld aan een aanbouw of dakopbouw. Voor niet-vergunningplichtige werkzaamheden is de Wkb niet van toepassing.
Wat komt er in een Wkb dossier te staan?
Het dossier bestaat onder andere uit:
- Een risicoanalyse
- Bewijslast van controles tijdens ontwerp en uitvoering (zoals foto’s, rapportages, tekeningen)
- Opleverdossier voor bevoegd gezag
- Consumentendossier met duidelijke informatie voor de eigenaar
Wij helpen bij de opbouw van beide dossiers. Lees hier meer over de Wkb in de parkijkt.
Meer weten over duurzaam bouwen?
Building Revolution gaat nog een stap verder in het verduurzamen van gebouwen. Lees hoe we jouw gebouw toekomstbestendig kunnen maken op buildingrevolution.nl.
